Overkop

Wat is Overkop?

Overkop is een Vlaams initiatief dat inzet op het mentaal welbevinden van jongeren tussen 12 en 15 jaar. Het is een netwerk van laagdrempelige ontmoetingsplaatsen waar jongeren zonder afspraak terechtkunnen voor ontspanning, ontmoeting en professionele ondersteuning. Overkop wordt ondersteund door de Vlaamse overheid en werkt samen met lokale besturen, welzijnsorganisaties en hulpverleningsinstanties.

De missie van Overkop is om mentaal welzijn bespreekbaar te maken, psychische problemen vroegtijdig te signaleren en jongeren tijdig naar gepaste hulp toe te leiden. Daarbij vertrekken ze vanuit een preventieve en participatieve visie: jongeren worden niet enkel gezien als hulpvragers, maar als actieve deelnemers in het vormgeven van het aanbod.

Waarom deze partner?

Wij hebben bewust gekozen voor Overkop omdat hun werking rechtstreeks aansluit bij onze gekozen evolutie: de stijgende sociale druk op kinderen en jongeren.

Waar mediawijs vooral focust op de digitale context van sociale druk, vertrekt Overkop vanuit het bredere mentaal welzijn van jongeren. Sociale druk door prestaties, verwachtingen, sociale media, uiterlijk, toekomstkeuzes vertaalt zich vaak in stress, faalangst, somberheid of gevoelens van eenzaamheid. Overkop speelt in op deze realiteit door jongeren een veilige plek te bieden waar ze laagdrempelig hun zorgen kunnen delen.

Wat ons vooral aanspreekt, is hun preventie insteek. Ze wachten niet tot problemen escaleren, maar creëren ruimte waar jongeren mogen zijn zonder prestatiedruk. Dit maakt hen bijzonder relevant in het kader van stijgende sociale druk. Ze bieden een tegengewicht aan een samenleving waarin jongeren vaak het gevoel hebben voortdurend te moeten presteren.

Daarnaast benadrukt Overkop participatie. Jongeren worden betrokken bij de uitwerking van activiteiten en beleid binnen de huizen. Dit versterkt hun gevoel van autonomie en eigenaarschap, wat essentieel is in een context waar jongeren zich vaak machteloos voelen tegenover maatschappelijke verwachtingen.

Complementariteit met onderwijs

De complementariteit met onderwijs is groot. Scholen zijn vaak de eerste plaats waar signalen van sociale druk zichtbaar worden: stress rond toetsen, perfectionisme, sociale vergelijking, groepsdruk, enzovoort. Toch beschikken scholen niet altijd over de tijd, expertise of ruimte om hier diepgaand op in te gaan.

Overkop kan hierin een aanvullende rol spelen. Door samen te werken met scholen kan er sneller doorverwezen worden wanneer leerlingen nood hebben aan extra ondersteuning. Bovendien kunnen scholen via samenwerking met Overkop inzetten over Preventie, bijvoorbeeld via infosessies, vormingen of gezamenlijke projecten rond mentaal welzijn.

Vanuit het perspectief van sociale rechtvaardigheid is deze samenwerking bijzonder relevant. Niet elke jongere beschikt over een ondersteunend netwerk of vindt gemakkelijk de weg naar professionele hulpverlening. Door laagdrempelige initiatieven zichtbaar te maken binnen scholen, wordt de toegang tot hulp gelijker verdeeld.

Daarnaast sluit de visie van Overkop aan bij de pedagogische opdracht van onderwijs: scholen zijn niet enkel kennisinstellingen, maar ook plaatsen waar jongeren zich sociaal en emotioneel ontwikkelen. Het versterken van veerkracht, zelfbeeld en welbevinden draagt bij aan hun bredere ontwikkeling als burgers in de samenleving.

Mogelijke vragen

Vragen over missie en visie:

• Hoe zien jullie de rol van OverKop in een samenleving waar prestatiedruk steeds toeneemt?
• Hoe betrekken jullie jongeren concreet bij de uitwerking van jullie aanbod?
• Hoe zorgen jullie ervoor dat OverKop een veilige en inclusieve plek is voor alle jongeren?

Vragen over sociale druk en mentaal welzijn:

• Welke vormen van sociale druk horen jullie vandaag het vaakst bij jongeren?
• Zien jullie een evolutie in de aard van de problemen waarmee jongeren aankloppen?
• Welke rol speelt sociale media volgens jullie in de mentale druk die jongeren ervaren?
• Hoe werken jullie rond het versterken van veerkracht bij jongeren?

Vragen over samenwerking met onderwijs:

• Hoe kunnen scholen structureel samenwerken met OverKop rond mentaal welzijn?
• Welke signalen kunnen leerkrachten herkennen die wijzen op overmatige sociale druk?
• Op welke manieren werken jullie vandaag al samen met scholen?
• Welke drempels ervaren scholen of jongeren om de stap naar OverKop te zetten?
• Hoe kunnen lerarenopleidingen toekomstige leerkrachten beter voorbereiden op het omgaan met sociale druk en doorverwijzing?